Δεν είμαι ροκ σταρ της Μπόμπι Τζο Χαρτ
ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ: Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2012 - 20:00
Το Δεν είμαι ροκ σταρ είναι η ιστορία ενηλικίωσης της εικοσάχρονης Μαρίκας Μπουρνάκη, ενός κοριτσιού της διπλανής πόρτας που είναι αποφασισμένη να γίνει πιανίστρια διεθνούς φήμης, όνειρο που είχε από την ηλικία των πέντε, όταν ο πατέρας της την ενθάρρυνε να ξεκινήσει να παίζει. Τα γυρίσματα, στο ύφος του σινεμά βεριτέ, που κράτησαν πάνω από οκτώ χρόνια, ξεκίνησαν όταν η Μαρίκα ήταν 12 χρονών και πήγαινε κάθε Σάββατο από το Μόντρεαλ στη Νέα Υόρκη για να παρακολουθήσει το πρόγραμμα προετοιμασίας για το περίφημο μουσικό κολέγιο Τζούλιαρντ. Σε ηλικία 14 ετών, η Μαρίκα μετακόμισε μόνη της στη Νέα Υόρκη και ξεκίνησε τις συναυλίες και τις οντισιόν ανά την υφήλιο. Οι συνέπειες αυτής της μακρόχρονης θυσίας των γονιών της για να κάνουν το παιδί τους διάσημο αρχίζουν να διαφαίνονται, ενώ μέσα στους τοίχους του Τζούλιαρντ η Μαρίκα συναντά μια αδελφή ψυχή και τον πρώτο της έρωτα. Η ταινία αποκαλύπτει τη σκληρή πραγματικότητα του τι σημαίνει να επιβιώνει κανείς στον αδυσώπητο κόσμο της κλασικής μουσικής, αλλά και το πώς η Μαρίκα ωριμάζει αρκετά ώστε κάποια στιγμή να αμφισβητήσει την πορεία της και να διεκδικήσει ξανά την αγάπη της για τη μουσική. Για χάρη της ίδιας πια, όχι των άλλων.
Να πεθάνω όρθια της Χακαράντα Κορέα
TZON KAΣΣABETHΣ: Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2012 - 20:00
Γεμάτο ανατροπές και εναλλάσσοντας αρχειακό υλικό με συνεντεύξεις και σινεμά παρατήρησης, το ντοκιμαντέρ Να πεθάνω όρθια σκιαγραφεί το πορτρέτο της ακτιβίστριας Ιρίνα Λάγιεβσκα και την καθημερινότητά της στο πλευρό της συντρόφου της, Νελίντα. Παλιές φωτογραφίες και κινηματογραφικά αποσπάσματα ρίχνουν φως στο παρελθόν αυτής της 50χρονης γυναίκας. Τη δεκαετία του ’60, οι γονείς της, μάχιμοι αριστεροί, έδωσαν στα παιδιά τους αυστηρή κομμουνιστική ανατροφή. Σε νεαρή ηλικία, η Ιρίνα διαγνώστηκε με σκλήρυνση κατά πλάκας. Παρά τα προβλήματα υγείας της, τη δεκαετία του ’80, η Ιρίνα υπήρξε πολύ δραστήρια στο κίνημα αλληλεγγύης προς την Κούβα, εμπνεόμενη από τις ιδέες του Τσε Γκεβάρα. Καθηλωμένη εδώ και χρόνια σε αναπηρικό αμαξίδιο, τώρα είναι πλέον και τυφλή, γεγονός που την καθιστά ακόμα πιο εξαρτημένη από τη σύντροφό της. Η υγεία της ολοένα και φθίνει, τα ιδεώδη του Τσε παραμένουν ανεκπλήρωτα, αλλά ο προσωπικός αγώνας της Ιρίνα ενάντια στη διάκριση και την προκατάληψη συνεχίζεται αδιάπτωτος.
Η τιμή του σεξ της Μίμι Τσακάροβα
ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ: Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2012 - 22:30
Η Τιμή του σεξ είναι ένα μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ για τις νέες γυναίκες από την Ανατολική Ευρώπη που έχουν βυθιστεί στον υπόκοσμο του τράφικινγκ και της κακοποίησης. Πρόκειται για μια άκρως προσωπική, οδυνηρή, αλλά και αποκαλυπτική ιστορία. Αφηγήτριες είναι οι ίδιες οι γυναίκες-θύματα, που δεν άφησαν τη ντροπή, το φόβο και τη βία να τις φιμώσουν. Η φωτορεπόρτερ Μίμι Τσακάροβα, που μεγάλωσε στη Βουλγαρία, μας παίρνει μαζί της σ’ ένα ταξίδι εξερεύνησης, με σκοπό να ξεσκεπάσει τον σκιώδη κόσμο της παράνομης διακίνησης και εμπορίας γυναικών, από την Ανατολική Ευρώπη στη Δυτική, αλλά και στη Μέση Ανατολή. Κάνοντας κρυφά γυρίσματα σε μέρη όπου σπάνια αποκτά κανείς πρόσβαση, η Τσακάροβα διαπιστώνει πως, παρά το γεγονός πως κάποιες γυναίκες κατάφεραν να ξεφύγουν και να πουν την ιστορία τους, το σύγχρονο σκλαβοπάζαρο εξακολουθεί να ευδοκιμεί.
Τώρα είμαι γυναίκα του Μιχίλ φαν Ερπ
TΩNIA MAPKETAKH: Πέμπτη, 15 Μαρτίου 2012 - 23:00
Το Τώρα είμαι γυναίκα σκιαγραφεί τα πορτρέτα πέντε ηλικιωμένων τρανσέξουαλ που χειρουργήθηκαν από τον ίδιο «θαυματουργό» γιατρό, τον Ζορζ Μπυρού. Στην κλινική του στην Καζαμπλάνκα δεν τηρούνταν κάποιες προϋποθέσεις ούτε και τίθονταν ερωτήσεις, αρκεί οι ασθενείς να κατέθεταν τον οβολό τους. Αυτές οι πρωτοπόρες νιώθουν άραγε ολοκληρωτικά γυναίκες; Τους έδωσε η χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκαν την πληρότητα που περίμεναν στη ζωή τους; Μια ταινία για το κυνήγι ενός σχεδόν άπιαστου ονείρου, για το κενό ανάμεσα στην υλοποίησή του και τη σκληρή πραγματικότητα που πολλές φορές ακολουθεί.
Τα θραύσματα (Το στόμα μου, η ανταρσία μου, το όνομά μου) του Συλβέν Ζορζ
TΩNIA MAPKETAKH: Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012 - 18:00
Θραύσματα από φωνές, γέλια και οργή· κομμάτια από λέξεις, εικόνες κι αναμνήσεις· οι λέξεις κοντά και μακριά, απ’ το χτες κι απ’ το σήμερα, η ανάσα του ανέμου, το νεύμα του ήλιου που βασιλεύει, οι αντανακλάσεις του, κόκκινες σαν το αίμα· οι έφοδοι της αστυνομίας, πομπές πολεμιστών, δικαστήρια... Ένας χάρτης της βίας που ασκείται στους μετανάστες, της αποικιοκρατίας που επαναλαμβάνεται, και της άρνησης να δεχτούμε τον «κόσμο όπως είναι».
Ο πρώτος υπολογιστής του κόσμου: Η συναρπαστική ιστορία του μηχανισμού των Αντικυθήρων του Μάικ Μπέκαμ
ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ: Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012 - 22:30
Μια ιστορική και επιστημονική έρευνα που περιγράφει την εκπληκτική ιστορία του πώς οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαξαν έναν υπολογιστή πριν από 2.000 χρόνια. Με φόντο το υπέροχο σκηνικό της κλασικής Ελλάδας, η ταινία αφηγείται το πώς οι αρχαίοι είχαν τη γνώση και τη δημιουργικότητα για να πραγματοποιήσουν μια τέτοια μηχανή. Παρουσιάζει τον ιδιοφυή εφευρέτη που κρύβεται πίσω από αυτό, αλλά και περιγράφει τη λειτουργία αυτού του υπολογιστή. Εστιάζοντας στο έργο ενός άλλου επιστήμονα, η ταινία ακολουθεί μια διεθνή ερευνητική ομάδα, που τελικά κατάφερε να συνθέσει το παζλ του Μηχανισμού των Αντικυθήρων. Επιστημονικές ανακαλύψεις απεικονίζονται με τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, ενώ τα εκπληκτικά γραφικά αποκαλύπτουν μια σειρά από μυστηριώδεις αριθμούς που έλυσαν το αίνιγμα των γραναζιών – μια πραγματική ιστορία, ένας κώδικας Da Vinci που στήθηκε στην αρχαία Ελλάδα.
ΚΑΛΒΕ του Ντόμινικ Άλαν
TZON KAΣΣABETHΣ: Τετάρτη, 14 Μαρτίου 2012 - 22:30
Ο Ζαν Μαρκ Καλβέ ζούσε μια σκοτεινή και βίαιη ζωή. Ώσπου στην ηλικία των 38 ετών, ύστερα από μια τρομακτική εμπειρία, όπου γνώρισε την κόλαση στη γη, κέρδισε μια δεύτερη ευκαιρία. Στοιχειωμένος από το παρελθόν του, κατέληξε φυγάς στην κεντρική Αμερική. Εκεί, κλείστηκε σ’ ένα σπίτι κι αποφάσισε πως ο θάνατος ήταν η μόνη του διαφυγή. Για εννιά μήνες υποβλήθηκε σε μια τρομακτική μεταμόρφωση και σώθηκε χάρη σ’ ένα δοχείο βιομηχανικής μπογιάς. Τώρα είναι επιτυχημένος καλλιτέχνης που κάνει ατομικές εκθέσεις στη Νέα Υόρκη και πουλά τα έργα του έναντι πολλών χιλιάδων δολαρίων. Όμως, αποζητώντας ακόμα τη λύτρωση, αποφασίζει να επιστρέψει στη Γαλλία και να βρει τον εξάχρονο γιο που εγκατέλειψε πριν από 12 χρόνια χωρίς να πει κουβέντα.
Ολιγαρχία του Στέλιου Κούλογλου
ΦPINTA ΛIAΠΠA: Τρίτη, 13 Μαρτίου 2012 - 22:30
Ένας ακήρυχτος πόλεμος, που πρέπει να παραμείνει μυστικός, έχει ξεσπάσει σ’ ολόκληρο τον πλανήτη. Διεξάγεται από μια χούφτα τραπεζίτες και πολιτικούς που κυβερνούν τον κόσμο περιφρονώντας τη δημοκρατία. Τα τελευταία χρόνια, το επίκεντρο των συγκρούσεων έχει μεταφερθεί στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να παίζει το ρόλο του πεδίου δοκιμών. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μια οκταμελής ομάδα –που θυμίζει τα δεσποτικά πολίτμπιρο της Σοβιετικής Ένωσης– ρίχνει εκλεγμένους πρωθυπουργούς και διορίζει νέους της αρεσκείας της. Την ονομάζουν «Ομάδα της Φρανκφούρτης» γιατί δημιουργήθηκε στην Όπερα της πόλης, σε μια εκδήλωση αφιερωμένη σ’ ένα από τα μέλη της ομάδας...
Η oυσία LSD των Άλμπερτ Χόφμαν & Μάρτιν Βιτς
TΩNIA MAPKETAKH: Τρίτη, 13 Μαρτίου 2012 - 23:00
Tην άνοιξη του 1943, ο Ελβετός χημικός Άλμπερτ Χόφμαν έκανε μια συναρπαστική ανακάλυψη, περισσότερο από σύμπτωση παρά από πρόθεση. Συνειδητοποίησε πως είχε να κάνει μ’ ένα ισχυρό μόριο που θα είχε αντίκτυπο και πέρα από την ακαδημαϊκή κοινότητα. Η Ουσία είναι μια έρευνα στην προβληματική μας σχέση με το LSD, από τις απαρχές της ιστορίας του μέχρι και σήμερα.
Ένα πολύ ενδιαφερον κειμενο της Βενας Γεωργακοπουλου σχετικό στη Lifo εδώ: http://www.lifo.gr/mag/features/3106
Το λιμάνι της ελπίδας του Μάγκνους Γκέρτεν
OΛYMΠION: Δευτέρα, 12 Μαρτίου 2012 - 20:30
Το 1945, η Ιρένε, η Εύα κι ο Τζο βρέθηκαν ανάμεσα στους περίπου 30.000 διασωθέντες από τα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης οι οποίοι μεταφέρθηκαν στο ήσυχο λιμάνι του Μάλμε στη Σουηδία. Εκεί ξεκίνησαν μια νέα ζωή. Σε μοναδικά πλάνα αρχείου βλέπουμε στο λιμάνι τη δεκάχρονη Ιρένε να κάνει τα πρώτα της τρεμάμενα βήματα προς την ελευθερία. Βλέπουμε τη νεογέννητη Εύα να κατεβαίνει από το καράβι στην αγκαλιά της μητέρας της. Και γνωρίζουμε τον μικρό Τζο, που έφτασε στο Μάλμε ολομόναχος, χωρίς την οικογένειά του. Στο Λιμάνι της ελπίδας, οι άνθρωποι αυτοί αφηγούνται τις απίστευτες ιστορίες τους, από τη στιγμή της απελευθέρωσής τους μέχρι τα άλυτα μυστήρια του σήμερα. Μια ταινία για τις μνήμες του πολέμου και τη διαχείρισή τους, για την αξία που έχει μια χείρα βοηθείας, και τη σημασία του να βρεις ένα λιμάνι ελπίδας.
Η παγίδα του Δουβλίνου του Μπράιαν Κάρτερ
OΛYMΠION: Δευτέρα, 12 Μαρτίου 2012 - 22:30
Μέσα από την ιστορία ενός Αφγανού, ο οποίος ζήτησε άσυλο και κέρδισε μια ιστορική νίκη στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η ταινία ρίχνει φως στις συνέπειες της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ελλάδα. Η παγίδα του Δουβλίνου δίνει φωνή σε πολιτικούς, διανοουμένους, ακτιβιστές, εξτρεμιστές και μετανάστες για να εξηγήσει πώς, σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, τα μέτρα λιτότητας σε συνδυασμό μ’ ένα πρωτοφανές ρεύμα εισόδου μεταναστών και έναν άνισο μηχανισμό επαναπατρισμού, γνωστό και ως «Δουβλίνο 2», εκκολάπτει φαινόμενα ρατσισμού, ακραίου εθνικισμού και μιας ανθρωπιστικής κρίσης στα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης.
Μια χούφτα γενναίοι άνθρωποι της Ρυγιά Αρζού Κεκσάλ
TΩNIA MAPKETAKH: Δευτέρα, 12 Μαρτίου 2012 - 23:00
To Μια χούφτα γενναίοι άνθρωποι καταγράφει τον εντυπωσιακό αγώνα των κατοίκων της Μαύρης Θάλασσας να προστατέψουν τα ποτάμια τους και τα προς το ζην από μια κυβέρνηση που έχει βαλθεί να τα πουλήσει σε ιδιωτικές εταιρείες. Οι κάτοικοι του Φιντικλί, Ικίζντερε και Σενόζ, τριών κοιλάδων στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, δεν μπορούν να χωνέψουν το γεγονός πως τα ποτάμια τους θα νοικιαστούν σε ιδιώτες που θα τα εκμεταλλεύονται για τα επόμενα 49 χρόνια. Οι αρχές τούς λένε πως αυτό είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη και ενεργειακή αυτονομία της Τουρκίας. Κόβονται δέντρα, εγκαθίστανται τεράστιοι αγωγοί νερού, και καθώς τα ποτάμια σιγούν, οι κάτοικοι στη Σενόζ μοιάζουν σαν να αφήνουν την τελευταία τους πνοή. Στο Ικίζντερε, υπάρχουν κάποιοι που πιστεύουν πως τα έργα θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας, ενώ άλλοι είναι αποφασισμένοι να αντιταχθούν σ’ αυτή τη βίαιη εισβολή στη ζωή τους. Γνωρίζοντας τι συνέβη στη Σενόζ και στο Ικίζντερε, οι κάτοικοι του Φιντικλί ξεκινούν μια δυναμική καμπάνια ενάντια στο κράτος και στις επιχειρήσεις. Για ένα διάστημα τριών χρόνων, η ταινία ακολουθεί μια χούφτα γενναίους ανθρώπους που αποφασίζουν να αγωνιστούν όχι μόνο για το δικό τους καλό, αλλά και για τις γενιές που θα ακολουθήσουν.
ΤΡΑΝΣ του Κρις Άρνολντ
ΣTAYPOΣ TOPNEΣ: Δευτέρα, 12 Μαρτίου 2012 - 22:30
Το TΡANΣ είναι ένα εξαιρετικό ντοκιμαντέρ για τους άντρες, τις γυναίκες, και όλες τις ενδιάμεσες παραλλαγές: για την κοινότητα των διεμφυλικών ατόμων, τη μειονότητα που ίσως έχει παρεξηγηθεί και κακοποιηθεί όσο καμία στην Αμερική και στον υπόλοιπο κόσμο. Εμπνευσμένο από την απίστευτη ιστορία της Δρ. Κριστίν ΜακΓκιν και της δουλειάς της ως χειρουργού που ειδικεύεται στην αλλαγή φύλου, το TΡANΣ παρουσιάζει μια εκ των έσω ματιά στις ζωές, στους έρωτες και στις προκλήσεις ενός εκπληκτικού θιάσου χαρακτήρων κάθε ηλικίας και κοινωνικής τάξης. Ιστορίες σύγχυσης και θάρρους, ενθουσιασμού και συγκίνησης που είχαν μείνει ώς τώρα ανομολόγητες. Σε όσους έχουν σταθεί μπροστά στον καθρέφτη κι έχουν αναρωτηθεί ποιοι είναι στ’ αλήθεια, το TΡANΣ υποβάλλει μια ακόμη ερώτηση: «Είστε αρκετά γενναίοι για να το μάθετε;»
Για σημερα Κυριακη διαλέγουμε απολυτως υποκειμενικα ταινίες φίλων που ξέρουμε ποσο αγαπουν το σινεμα, ζουν μεσα στο σινεμα, και η δημιουργια είναι προέκταση της καθημερινότητας τους. Ο Μενέλαος, ο Γιώργος , ο Ομαρ και η Χρυσα είναι καλλιτέχνες που καθημερινα σκεφτονται, ζουν και δρουν κινηματογραφικα.
Οι προτασεις μας λοιπον είναι οι παρακατω:
Αγαπητέ πρόγονε του Μενέλαου Καραμαγγιώλη
OΛYMΠION: Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012 - 13:00
Μεγαλωμένος στην Αστόρια της Νέας Υόρκης, ένας Ελληνοαμερικανός δεύτερης γενιάς, συνονόματος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, επιστρέφει στην Ελλάδα ν’ αναζητήσει τα ίχνη του δημοφιλούς Έλληνα του 1821 και να διαπιστώσει αν είναι στ’ αλήθεια απόγονός του. Αυτή η αναζήτηση διατρέχει την πολύπλευρη και πολύπλοκη ταυτότητα του Έλληνα στη διαχρονική της διάσταση, μέσα από τα αρχαιοελληνικά σύμβολα και τις ανα- βιώσεις τους, μέσα από τους απογόνους των ηρώων του ’21 και μέσα από τη ματιά των μαθητών της Αθήνας του 2011, που με παρελάσεις και γιορ- τές αποτυπώνουν τις αντιφάσεις των σημερινών Ελλήνων, καθώς πασχίζουν να αντισταθούν στην κρίση της εποχής με όπλο τις μνήμες τους.
Ο λόγος των αποκλεισμένων του Γιώργου Κεραμιδιώτη
ΦPINTA ΛIAΠΠA: Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012 - 17:30
Ο Κώστας Μπαϊρακτάρης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ψυχολογίας στο ΑΠΘ, παραχώρησε την παράδοση του μάθηματός του σε ομάδες αποκλεισμένων, όπως άτομα με ψυχιατρική εμπειρία, κρατουμένους των φυλακών Διαβατών (άνδρες και γυναίκες), ανάπηρους, άνεργους, πρώην τοξικομανείς και μετανάστες. Δηλαδή, οι ίδιοι οι αποκλεισμένοι μεταφέρουν τις εμπειρίες τους, τις σκέψεις τους και τα βιώματά τους στους φοιτητές. Στόχος αυτού του μαθήματος είναι να ανοιχτεί το πανεπιστήμιο στην κοινωνία. Υπάρχει και μια δεύτερη κίνηση – η δημιουργία ομάδων αλληλεγγύης των φοιτητών προς τις ομάδες των αποκλεισμένων. Το μάθημα αυτό γίνεται παγκοσμίως μόνο στο ΑΠΘ. Το ντοκιμαντέρ δεν κάνει τίποτε άλλο από το να παρακολουθήσει αυτές τις δύο κινήσεις.
Μισή επανάσταση των Ομάρ Σαργκαουΐ & Καρίμ Ελ Χακίμ
TZON KAΣΣABETHΣ: Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012 - 20:00
Ο σκηνοθέτης Ομάρ κι ο φίλος του, Καρίμ, βρίσκονταν στο Κάιρο κάνοντας έρευνα για μια ταινία, όταν ξέσπασε η επανάσταση το Φεβρουάριο του 2011. Οι δυο άντρες συγχρωτίζονται με τους επαναστάτες, περπατούν στους δρόμους της πόλης και συμμετέχουν σε διαδηλώσεις ενάντια στην καταπίεση δεκαετιών από το καθεστώς του Χόσνι Μουμπάρακ.
(η πρωτη ταινια του Ομαρ η εξαιρετική, «Go with peace Jamil» που βραβευτηκε στο Ρότερνταμ κυκλοφορει σε dvd από την Seven Films)
25ος μεσημβρινός των Χρύσα Τζελέπη & Τάνια Χατζηγεωργίου
ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ: Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012 - 22:30
Ίμβρος 2005-2009. Το ντοκιμαντέρ καταγράφει ζωές, φωνές, στιγμές που έφυγαν, που ζουν, που υπάρχουν ακόμα. Όνειρα που οι άνθρωποι συνεχίζουν να κάνουν για μια πατρίδα που τους τη στέρησαν. Την άρπαξαν βίαια. Την ερήμωσαν. Οι θύμησες, τα όνειρα, η αγωνία, η νοσταλγία, η θυσία, η ζωή. Όλα ξεδιπλώνονται μέσα από τις ιστορίες των «ηρώων». Είναι η πατρίδα αυτό που ψάχνουν μες στα χαλάσματα. Είναι οι ζωές τους που θέλουν να ξαναστήσουν. Είναι τα όνειρά τους που θέλουν να ξαναζωντανέψουν.
Αυτό δεν είναι μια ταινία των Τζαφάρ Παναχί & Μοτζτάμπα Μιρταχμάς
OΛYMΠION: Κυριακή, 11 Μαρτίου 2012 - 23:00
Σημείωμα των σκηνοθετών: «Τα προβλήματά μας είναι όλα πλεονεκτήματα». Όταν καταλάβαμε το νόημα αυτής της πολλά υποσχόμενης παραδοξολογίας, ανακτήσαμε την ελπίδα μας και προχωρήσαμε μπροστά, αφού οπουδήποτε στον κόσμο κι αν ζούμε πάντα θα αντιμετωπίζουμε προβλήματα, είτε μικρά είτε μεγάλα. Είναι καθήκον μας να μη σηκώσουμε τα χέρια ψηλά, αλλά να σκεφτούμε λύσεις. Η πραγματικότητα της καθημερινής ζωής και το όνειρο να κρατήσουμε ζωντανή την τέχνη μας μάς κινητοποίησε ώστε να υπομείνουμε τους περιορισμούς που έχουν επιβληθεί στο ιρανικό σινεμά. Οι δυνατότητες που υπάρχουν σήμερα στον κινηματογράφο μάς έπεισαν πως αν ένας κινηματογραφιστής δεν μπορεί να κάνει ταινίες, θα φταίει ο ίδιος – κανένας άλλος. Η δυσάρεστη πραγματικότητα που διέπει τον κινηματογράφο και τους σκηνοθέτες στο σημερινό Ιράν μάς οδήγησαν να σταθούμε σ’ αυτή την, ίσως προσωρινή, πραγματικότητα και να αναπαραστήσουμε κομμάτια της που καθρεφτίζονται μέσα μας. [Το ιρανικό καθεστώς έχει απαγορεύσει στον Τζαφάρ Παναχί τη σκηνοθεσία ταινιών, την έξοδο από τη χώρα και την επαφή με τον Τύπο για 20 χρόνια.]
Cineastes του Μενέλαου Καραμαγγιώλη
OΛYMΠION: 13:00
Ποιός είναι ο Πιέρ Ρισιέν; Οι απαντήσεις των Κλιντ Ίστγουντ, Μπερτράν Ταβερνιέ, Κουέντιν Ταραντίνο και Αμπάς Κιαροστάμι περιγράφουν πώς ο Ρισιέν έγινε η κινητήριος δύναμη των ανυπεράσπιστων δημιουργών στον διεθνή ανεξάρτητο κινηματογράφο, και με ποιούς τρόπους ένας σκηνοθέτης μπορεί να ξεπερνάει τα σύνορα και να επαναπροσδιορίζει τις αρχές και τις αξίες του μέσου του. Μαζί με την παραγωγό Μαρί Πιέρ Μασιά και τον διευθυντή του Arte, Μισέλ Ρεϊλάκ, δίνουν μαθήματα επιβίωσης σ’ έναν νεαρό Έλληνα σκηνοθέτη και τον ξεναγούν στις διεθνείς προοπτικές του σύγχρονου κινηματογράφου με παραδείγματα που τον εμψυχώνουν να συνεχίσει και να διευρύνει τα κινηματογραφικά πλαίσια της Ελλάδας.
Greektown, New England του Νίκου Πανουτσόπουλου
ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ: 15:00
Ο φωτογράφος του πρακτορείου Μάγκνουμ, Κόνστανταϊν Μάνος, μιλά ελληνικά μετά από καιρό, δίπλα στη θάλασσα, σ’ ένα τοπίο που θυμίζει παραλία ελληνικού νησιού το χειμώνα. Ο ροκ σταρ Μάικλ Αγγελάκος, στο σπίτι του στο Καίμπριτζ της Μασαχουσέτης, βρίσκει λίγο χρόνο μεταξύ δύο συναυλιών. Ελληνοαμερικανοί πρώτης, δεύτερης και τρίτης γενιάς, διερευνούν το πολιτιστικό τους παρελθόν, τη σχέση τους με την Ελλάδα και τι σημαίνει για τη ζωή και το έργο τους η ελληνική τους καταγωγή. Η αναζήτηση της ελληνικότητας μέσα από μια περιπλάνηση στους τόπους των ομογενών της Βόρειας Αμερικής. Το Greektown, New England αποτυπώνει τη σημερινή παρουσία και την εξέλιξη μιας κοινότητας που πέρασε από την επιβίωση στην ευημερία και από τη μετανάστευση στην αφομοίωση, καταφέρνοντας να κρατήσει ζωντανές την ταυτότητα και την πολιτιστική κληρονομιά.
Τα κορίτσια της βροχής της Αλίντα Δημητρίου
ΠΑΥΛΟΣ ΖΑΝΝΑΣ: 17:30
Με την ταινία Τα κορίτσια της βροχής ολοκληρώνεται η τριλογία της Αλίντας Δημητρίου για τη συμμετοχή της Γυναίκας στους πολιτικούς αγώνες του αιώνα που μας πέρασε. Η ταινία αναφέρεται στις γυναίκες που ταλαιπωρήθηκαν και κακοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της Χούντας. Την εποχή της Χούντας, ήταν μόλις είκοσι χρονών. Στην ταινία καταθέτουν τη μαρτυρία τους 50 γυναίκες. Τις χαρακτηρίζει το ίδιο ήθος με τις γυναίκες της Εθνικής Αντίστασης, το ίδιο πείσμα για την εδραίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Τα «Κορίτσια της βροχής» θεωρούν μάλιστα τον εαυτό τους συνέχεια των γυναικών της Εθνικής Αντίστασης. Μια απ’ αυτές είπε «...είμαστε η συνέχειά τους και η δική μας συνέχεια είναι η σημερινή νεολαία». Και το είπε αυτό μια γυναίκα που της αφαίρεσαν τη δυνατότητα να κάνει παιδιά.
Ο τελευταίος γύρος του θανάτου: Η ζωή, ο έρωτας και το τέλος μιας πανκ θεότητας της Λίλυ Σκούρτις Έιερς
TZON KAΣΣABETHΣ 23:30
Έξυπνη, όμορφη και ταλαντούχα, η τραγουδίστρια της μπάντας The Insaints και επίδοξη ροκ σταρ Μάριαν Άντερσον ήταν μια από τις πιο προκλητικές και αμφιλεγόμενες μορφές της πανκ σκηνής της δεκαετίας του ’90 στην ευρύτερη περιοχή του Σαν Φρανσίσκο. Μοντέλο φετιχιστικών ρούχων και ντομινατρίξ, σύντομα έγινε γνωστή για τις άσεμνες ερωτικές επαφές στις οποίες επιδιδόταν στη διάρκεια των συναυλιών της και στις οποίες συχνά εμπλέκονταν άλλες γυναίκες και... μπανάνες. Σε αφήγηση του ειδώλου της ποπ κουλτούρας, Χένρι Ρόλινς, το ντοκιμαντέρ Ο τελευταίος γύρος του θανάτου: Η ζωή, ο έρωτας και το τέλος μιας πανκ θεότητας είναι μια διδακτική ιστορία για τα νιάτα, τη βασανισμένη εφηβεία και τον τραγικό, πρόωρο χαμό αυτής της θρυλικής περφόρμερ.
Η Σέλι Ράιτ «βγαίνει απ’ τη ντουλάπα» από τις Μπόμπι Μπιρλέφι & Μπέβερλι Κοπφ
ΣTAYPOΣ TOPNEΣ: 23:00
Η τραγουδίστρια της κάντρι Σέλι Ράιτ ήξερε από νεαρή ακόμη ηλικία πως είναι λεσβία, αλλά ήξερε επίσης ενστικτωδώς πως ο σεξουαλικός προσανατολισμός της βρισκόταν σε ευθεία αντίθεση με τη φιλοδοξία της να παίξει μια μέρα στο Γκραντ Όουλ Όπρι. Προσευχήθηκε στο Θεό για βοήθεια, κράτησε κρυφό το μυστικό της, και στην πορεία πούλησε περισσότερους από 1 εκατομμύριο δίσκους. Το ντοκιμαντέρ την παρακολουθεί τις ημέρες πριν μιλήσει δημόσια για την ταυτότητά της στο εθνικό τηλεοπτικό δίκτυο το 2010 και αποκαλύπτει το φόβο και την αγωνία που κρύβονταν πίσω από τη ριψοκίνδυνη απόφασή της, αλλά και την εκτεταμένη καμπάνια δημοσίων σχέσεων που συνόδευσε αυτή τη γενναία πράξη αυτοέκθεσης.
| 18:00 μμ) |
| 22:15 μμ) |
| 15:00 μμ) |
| 20:30) |
(ΟΛΥΜΠΙΟΝ 20.30μμ) |
Για τη γαλλίδα θεωρητικό Luce Irigaray, η γυναίκα διατελεί εσαεί εξόριστη από τον κόσμο της σκέψης, της γλώσσας, της πρακτικής. Είναι πάντα καταδικασμένη να μιλά με λέξεις ανδρικής επινόησης που κατασκευάστηκαν σε φιλοσοφικά και μυθολογικά συστήματα όπου πάντα το αντρικό στοιχείο κυριαρχεί ενώ το γυναικείο εξοβελίζεται στη σκιά, υποδεέστερο, ελπίζοντας να φωτιστεί από τον αυτόφωτο άντρα. Αντιπροτείνει η Irigaray ένα γνήσιο γυναικείο λόγο – όπου οι γυναίκες θα μιλήσουν για τις γυναίκες – και που θα φέρει στο προσκήνιο ό,τι καταπιεσμένο και αποδιωγμένο γυναικείο βρίσκεται στα θεμέλια της κουλτούρας μας. Ας προσεγγίσουμε την ταινία υπό αυτό το πρίσμα.
Οι γυναίκες θα γδυθούν μέσα σε ένα δωμάτιο βαρύτιμου διάκοσμου, πλαισιωμένο με πίνακες τέχνης. Τον πρώτο κύκλο σωματικής επαφής θα διαδεχθούν οι αφηγήσεις τους για το παρελθόν τους. Παραλλαγές, φαντασίες, εκδοχές. Δεν εμπιστεύονται ακόμα η μια την άλλη.
Η γυναίκες βρίσκονται σε αντιπαλότητα μεταξύ τους. Στην κλασσική ψυχανάλυση δεσπόζει ο μύθος του Οιδίποδα και η γυναίκα ως κακέκτυπο του άντρα πασχίζει να του μοιάσει ενώ φθονεί και εχθρεύεται τις ομόφυλές της.
Οι εραστές των αφηγήσεών τους θα είναι εξουσιαστικές πατριαρχικές φιγούρες: ένας σεΐχης, ένας μαφιόζος, ένας καθηγητές πανεπιστημίου. Στην παραδεδομένη πολιτική οικονομία της επιθυμίας, η γυναίκα είναι ένα φετιχοποιημένο εμπόρευμα, το νόμισμα που ανταλλάσσουν οι άντρες διεκπεραιώνοντας τις υποθέσεις τους.
Θα συμφωνήσουν πως απόψε δε χρειάζονται φαλλό ή κάτι που να του μοιάζει. Το γυναικείο σώμα είναι προικισμένο με πολλά ζευγάρια χειλιών. Η σεξουαλικότητά του είναι κατ’ εξοχήν πληθυντική. Τα χείλη αρθρώνουν λόγο και αρθρώνουν επιθυμία – και ταυτόχρονα στέκουν πάντα μισάνοιχτα, ξένα προς τις διχοτομήσεις και την αντιπαράθεση.
Στη λακανική ψυχανάλυση η σωματική ταυτοποίηση του υποκειμένου συμβαίνει μπροστά στον καθρέφτη και εκεί επινοεί το ιδεώδες εγώ του. Η Irigaray αντί του επίπεδου καθρέφτη προτείνει έναν κυρτό, στον οποίο η γυναικεία ανατομία δε θα προδίδεται ως έλλειψη και κενό αλλά θα αναδεικνύεται σε όλη της την καμπυλότητα. Αυτό αποπειράται η σκηνοθεσία της ταινίας ακολουθώντας τα σώματα των ηρωίδων στις επάλληλες επαφές τους σε μια ποιητική του ρευστού.
Κυλά η νύχτα και έρχεται η ώρα του μύθου. Κοιτώντας τους πίνακες του δωματίου που γεφυρώνουν εικοσιπέντε αιώνες και εποχές τέχνης, οι δυο γυναίκες υποχωρούν από το σχήμα της γυναίκας ως αυτής που λατρεύει το γιο και το νόμιμο σύζυγο, προς τη γυναίκα που οι πάντες έχουν υπάρξει κάποτε παιδιά της στο συνεκτικό αξίωμα της ανθρωπότητα, τη γονιμότητα. Αντί του πρωταρχικού «φόνου του πατέρα» στην πρωτόγονη ορδή που εγκαινιάζει τον πολιτισμό κατά Φρόυντ, η Irigaray αντιπροτείνει το «φόνο της μητέρας» από το γιο, που ενσαρκώνει η Κλυταιμνήστρα.
Το πρωί ξημερώνει. Το φως δεν είναι πάντα τόσο ευγενικό, οι δυο γυναίκες δε μοιάζουν πλέον μυθικές αλλά σάρκινοι άνθρωποι, με μικρές ατέλειες και μεγάλες επιθυμίες. Το τέλος θα απομείνει ανοιχτό.
Κάποιες στιγμές η ταινία ξενίζει. Έρχεται η σκέψη πως απλώς πρόκειται για ένα επί τούτου τολμηρό εγχείρημα, από άντρα σκηνοθέτη, που θέλει να σοκάρει και να πουλήσει μπόλικο γυμνό. Όμως από την άλλη, εάν επρόκειτο για την κλασσική ιστορία ενός άντρα και μιας γυναίκας, ολόγυμνων, μια μοιραία νύχτα σε μια όμορφη πρωτεύουσα, θα λέγαμε για την όμορφη σκηνοθεσία και ατμόσφαιρα.
Ίσως τελικά η Irigaray να έχει δίκιο…
Εδώ η αλληγορία δεν είναι τόσο πλήρης, υπό την έννοια ότι δεν αλλάζουμε τελείως επίπεδο, το δέντρο όμως έχει έναν σαφέστατα συμβολικό χαρακτήρα και ανάγεται σε κάτι γενικότερο. Αυτήν τη φορά ταξιδεύουμε στον Καναδά, για να ασχοληθούμε με μια ταινία που αφηγείται μια ιστορία με αρκετά ακραία και δύσκολα πιστευτά συμβάντα, διαλόγους άλλοτε ωμούς και άλλοτε στιλιζαρισμένους, έντονα, αρχέγονα συναισθήματα, στοιχεία με άλλα λόγια, που παραπέμπουν και πάλι σε αλληγορία. Μοιάζει δηλαδή σαν να μην υπάρχει «κορεσμός» του νοήματος (για να χρησιμοποιήσουμε μια έννοια του Ρολάν Μπαρτ), δηλαδή ολοκλήρωσή του, στο επίπεδο της καθαυτό ιστορίας και να απαιτείται κάποιου είδους αναγωγή στη γενικότητα. Πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ο Μάρτιν, ένας νεαρός, που έχοντας απομείνει ορφανός και πένητας, αναζητά δουλειά σε ένα εργοτάξιο που κατασκευάζει μια απόμακρη σιδηρογραμμή στα βάθη των δασών των Βορειοδυτικών Περιοχών. Πρόκειται για ένα περιβάλλον τελείως απομονωμένο, που παραπέμπει σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας, με εργάτες εξαθλιωμένους, πολλοί εκ των οποίων μοιάζουν να πάσχουν από διάφορες ψυχικές διαταραχές.
Κυρίαρχη είναι η τυραννική μορφή του «επιστάτη», ο οποίος δεν διστάζει να συμπεριφέρεται βίαια, φτάνοντας μέχρι το σημείο να αποβάλλει από την ομάδα όσους δεν δουλεύουν αρκετά καλά ή διαμαρτύρονται για τις συνθήκες, μετατρέποντάς τους σε «σκουπιδοφάγους», μια παρασιτική ομάδα ανθρώπων που καταλήγουν σε ζωώδη κατάσταση να τρέφονται από τα σκουπίδια των υπολοίπων. Σαν να μην έφταναν όλ’ αυτά, ο Μάρτιν διαπιστώνει ότι ο επιστάτης δηλώνει λιγότερες ώρες εργασίας από τις πραγματικές, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι αποδοχές των εργατών. Ολ’ αυτά φέρνουν σύντομα τον Μάρτιν, ο οποίος θεωρεί ως μοναδικό πλούτο και κληρονομιά του το ρητό του πατέρα του ότι «αν ένας άντρας χάσει τα πάντα, μα επιλέξει να πράξει το σωστό, δεν έχει χάσει τίποτα απολύτως», σε πορεία ευθείας σύγκρουσης με τον επιστάτη.
Η ταινία χαρακτηρίζεται από την αναπαράσταση του μεγαλειώδους και ειδυλλιακού φυσικού τοπίου, που έρχεται σε αντίθεση με τους διάφορους αλλόκοτους και εξαθλιωμένους ανθρώπινους τύπους που εποικούν το εργοτάξιο. Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον ο Μάρτιν καλείται να πάρει μια σειρά από αποφάσεις ηθικής φύσεως, που θα καθορίσουν την προσωπική του μοίρα και θα σημαδέψουν την ακεραιότητά του, τόσο την σωματική όσο και την ηθική. Η σχηματικότητα αυτής της δομής, η μεταφυσική αύρα που αποπνέει η ταινία, καθώς και κάποιοι κάπως ξεκάρφωτοι διάλογοι φιλοσοφικού περιεχομένου μας ωθούν προς την κατεύθυνση αναγωγής της ιστορίας σε κάποιο άλλο επίπεδο.
Δύο είναι οι πιθανότερες αναγνώσεις: η μία είναι η πολιτική. Να δούμε δηλαδή τους εργάτες του εργοταξίου σαν μια μικρογραφία ολόκληρου του παγκόσμιου προλεταριάτου και να στοχαστούμε πάνω στους τρόπους με τους οποίους αυτό κρατιέται αλυσοδεμένο και πώς θα μπορούσε να απελευθερωθεί. Η δεύτερη είναι η μεταφυσική. Το εργοτάξιο είναι τελικά η ίδια η ζωή. Στην οποία κρινόμαστε με βάση τις επιλογές μας. Συχνά δύσκολες, ενίοτε φαινομενικά δυσάρεστες και αντιβαίνουσες στα άμεσα συμφέροντά μας, που όμως θα μας δικαιώσουν τελικά στο επίπεδο της ηθικής. Το εξαιρετικό φινάλε του έργου δένει ιδιαίτερα με μια τέτοια ανάγνωση.
Σε κάθε περίπτωση, μπορούμε να δεχθούμε ότι η ταινία εμπλουτίζεται από δεύτερες, αλληγορικές αναγνώσεις, που την ανάγουν σε κάτι περισσότερο από αυτό που αρχικά φαίνεται να είναι και να την θεωρήσουμε πάνω σ’ αυτή τη βάση άξια της προσοχής σας.
Άγγελος Γιάννου
Γιατί, όμως, κανένας δεν ήθελε να δει αυτήν την ταινία; Θα σας την περιγράψω όσο πιο πιασάρικα γίνεται: αποτελεί φιούζιον (!) μεταξύ του «Η μεγάλη ανατριχίλα» (αλλά με καλύτερο σάουντρακ!) και του «Το μεγάλο φαγοπότι» (μόνο που εδώ οι ήρωες δεν αυτοκτονούν μέσω της υπερκατανάλωσης του φαγητού αλλά διαμέσου της υπερκατανάλωσης ναρκωτικών είτε κυριολεκτικά είτε ως πρόφαση, συνέπεια…).
Η υπόθεση σε τρεις σειρές: Τέσσερις σαραντάχρονοι (και βάλε) φίλοι από τα κολεγιακά χρόνια συναντιούνται, όπως κάθε χρόνο, στα γενέθλια του ενός από αυτούς, του Τιμ. Κάθε φορά επιλέγουν διαφορετικό προορισμό – αυτήν τη φορά είναι το Μπιγκ Σουρ στην Καλιφόρνια. Ο καθηγητής Αγγλικών Ρίτσαρντ, ο γιατρός Τζόναθαν, ο χρηματιστής (ή κάτι τέτοιο) Ρον, μαζί με τον Τιμ κρεπαλιάζουν με απίστευτες ποσότητες αλκοόλ, ναρκωτικών, σεξ και ροκ μουσικής. Είναι ολοφάνερο όμως πως δεν διασκεδάζουν. Οι ζωές τους δεν είναι έτσι όπως τις ήθελαν, έτσι όπως τις ονειρεύτηκαν όταν ήταν νέοι, γεμάτοι όνειρα, γεμάτοι πάθος, γεμάτοι φιλοδοξίες. Με μάτια κόκκινα από τις καταχρήσεις και τα (βουβά) δάκρια που χύνουν εντός τους, θα δουν το ψέμα να καταρρέει. Κι ο ένας μετά τον άλλο «αναχωρούν»…
Απίστευτος ο πεσιμισμός – στα όρια του μηδενισμού – της ταινίας. Καθώς το κουβάρι των σχέσεών τους ξετυλίγεται, κάθε ένας από τους ήρωες έρχεται αντιμέτωπος με τα τραύματά του, τις ματαιώσεις του, το κενό του. Τις προσδοκίες που είχε από τον εαυτό του τις διέψευσε και πλέον νιώθει τόσο λίγος απέναντι στους άλλους. Η απίστευτη ελαφρότητα του είναι γίνεται για τον καθένα τους όλο το βάρος του κόσμου και οι ώμοι τους, η ψυχή τους, δεν μπορεί να το σηκώσει. Όπως οι ήρωες του Φερέρι έτσι κι αυτοί του Πέλινγκτον επιλέγουν την βουτιά από ψηλά την ώρα και με τον τρόπο που το επιθυμούν, με τους δικούς τους όρους, αρνούμενοι πλέον να συμμετέχουν σε ένα παιχνίδι που αλλιώς το είχαν φανταστεί κι αλλιώς τους προέκυψε. Αντίθετα από τους ήρωες του Φερέρι, όμως, οι ήρωες του Πέλινγκτον είναι… ασυμπαθείς κι ο σκηνοθέτης δεν κάνει καμία προσπάθεια να μας κάνει να νοιαστούμε για αυτούς. Σαν μεσήλικα κωλόπαιδα, δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για ταύτιση κι άρα για συμπόνια, ακόμα κι από έναν συνομήλικό τους όπως εγώ (ορίστε, το είπα!). Αφήστε που η… δικαιολογία για να αφήσουν τον μάταιο τούτο κόσμο είναι τουλάχιστον αστεία για τον καθένα τους ξεχωριστά και για όλους μαζί ως σύνολο. Οι ήρωες μετατρέπονται σε σχήματα και η σεμνή τελετή λαμβάνει τέλος χωρίς κανενός είδους έκπληξη.
Καλή η ανδρική φιλία αλλά δεν φτάνει. Το ότι ο Πέλινγκτον κινηματογραφεί ωσάν να ετοιμάζει φλασάτο βιντεοκλίπ μπορεί να αντανακλά την ψυχολογική σύγχυση της παρέας αλλά καταλήγει σε ναρκισιστικό κινηματογραφικό αυτισμό. Μικρό ρόλο έχει η πορνοστάρ συμπατριώτισσά μας, Σάσα Γκρέι και εντέλει τούτη η καταγραφή της κρίσης μέσης ηλικίας μιας παλιοπαρέας με τραγικές συνέπειες για τα μέλη της μας ελκύει για κάποιες αλήθειες της και για το υπέροχο σάουντράκ της, τόσο εκείνο με την πρωτότυπη μουσική του υπέροχου Tomandandy όσο και με τα τραγούδια από τη δεκαετία του ΄80 που κατακλύζουν την ταινία. Ναι, το σάουντρακ είναι για να… λιώσετε μαζί του!
Θόδωρος Γιαχουστίδης
Στην ταινία που σας προτείνουμε σήμερα, η οποία έχει επίσης έντονα αλληγορικό χαρακτήρα, προκύπτει και ένα δεύτερο κριτήριο: η αλληγορία να μην είναι ιδιαίτερα εξόφθαλμη, να αφήνει χώρο για ενεργό συμμετοχή στο μυαλό. Αυτό ίσχυε απολύτως, όπως σας γράψαμε, για την «Υπηρέτρια», που είναι μια ταινία γεμάτη με υπονοούμενα θαμμένα σε διάφορα αφηγηματικά βάθη, δεν ισχύει όμως και για το «Δέντρο που ψιθύριζε», ένα αξιοπρεπές δράμα σαφώς χαμηλότερων προσδοκιών, στο οποίο η αλληγορία γίνεται μάλλον κραυγαλέα και κυριαρχεί εις βάρος της καθαυτό ιστορίας της ταινίας.
Πρόκειται για την ιστορία μιας οικογένειας με τέσσερα παιδιά κάπου στην απόμακρη, ειδυλλιακή ύπαιθρο της Αυστραλίας, στην οποία πεθαίνει ξαφνικά ο πατέρας. Η μάνα βυθίζεται στο πένθος, τα τρία παιδιά το παλεύουν, η μικρή κόρη όμως, βρίσκει αποκούμπι στο επιβλητικό δέντρο της αυλής, στο οποίο πείθεται ότι κατοικεί η ψυχή του πατέρα της. Σιγά-σιγά μάλιστα μυεί και τη μητέρα της στο μυστικό, κι αυτή ανακαλύπτει ότι το βραδινό σκαρφάλωμα στα χοντρά κλαδιά του δέντρου και η εξομολόγηση στο πνεύμα του αποθανόντος μπορούν να έχουν ευεργετική επίδραση στο καλμάρισμα των νεύρων και την ανακούφιση από το συναίσθημα της απώλειας. Δυστυχώς, όμως, το δέντρο μοιάζει να έχει τη δική του ζωή, αναπτύσσεται, οι ρίζες του μπλέκονται με τα θεμέλια του σπιτιού, και φτάνει στο σημείο να απειλήσει την ίδια τη ζωή των μελών της οικογένειας. Η μόνη λύση δεν είναι άλλη από το κόψιμο, κάτι βέβαια στο οποίο αντιστέκεται σθεναρά η κόρη…
Δεν απαιτείται ιδιαίτερο μυαλό για να καταλάβει κανείς ότι το δέντρο αποτελεί την κεντρική μεταφορά της ταινίας, η οποία περιστρέφεται γύρω από το ερώτημα της σχέσης του ανθρώπου με το παρελθόν. Σε ποιο βαθμό η σχέση μας με το παρελθόν μας θρέφει και μας χαλυβδώνει και σε ποιο σημείο μετατρέπεται πλέον σε βαρίδι που μας κρατά σιδεροδέσμιους και δεν μας αφήνει να προοδεύσουμε; Ενδιαφέρον ερώτημα, χαμηλότονα δοσμένο, χωρίς πολλούς μελοδραματισμούς, αλλά με υπερβολικά απροκάλυπτη απάντηση. Εκεί που η ταινία κερδίζει κάποιους πόντους είναι στην αναπαράσταση της φύσης και στον τρόπο που αυτή εμπλέκεται στην ιστορία.
Από τη μια μεριά μάς παρουσιάζεται φιλόξενη μέσα στην αγέρωχη ομορφιά της, από την άλλη όμως γίνεται απειλητική, όχι μόνο με το δέντρο που σφιχταγκαλιάζει το σπίτι, αλλά και με βατράχια, νυχτερίδες, σαύρες, που διεισδύουν μέσα σ’ αυτό, ενώ στο τέλος μια λυσσαλέα καταιγίδα έρχεται να ολοκληρώσει την επίθεση και την αίσθηση απειλής. Εισάγεται έτσι ένας βαθμός πάντα ευπρόσδεκτης αμφισημίας, με τη φύση να αγκαλιάζει αρμονικά, αλλά και να περισφίγγει και να εκφοβίζει την οικογένεια. Η φύση γίνεται το όχημα του παρελθόντος, αυτό που προσδίδει σταθερότητα στον άνθρωπο, συνδέοντάς τον με τις γήινες ρίζες και τη βιολογική του ιστορία, ταυτόχρονα όμως τον δεσμεύει, τον περιορίζει και δεν του επιτρέπει να απελευθερωθεί.
Ενδιαφέροντες προβληματισμοί, αμιγώς κινηματογραφικά δοσμένοι μέσα από τη φωτογραφία και το μοντάζ, σε μια ταινία που περνάει με άνεση τον χαμηλό πήχη που η ίδια με ταπεινοφροσύνη έχει θέσει.
Άγγελος Γιάννου
LA TETA ASUSTADA
THE MILK OF SORROW
Αξιολόγηση: ****
Ας ξεκινήσουμε με μία σύντομη ιστορική αναδρομή, η οποία θα μπορούσε να μεταφερθεί με απειροελάχιστες διαφοροποιήσεις για σχεδόν κάθε χώρα της Νοτίου Αμερικής. Το Περού, το κράτος με το μεγαλύτερο ποσοστό γηγενούς πληθυσμού εξ αυτών, έχει αποτελέσει για αιώνες αντικείμενο στυγνής και αδιάκοπης εκμετάλλευσης. Με σημείο εκκίνησης το 1532 και την κατάκτησή του από τους Κονκισταδόρες του Πιζάρο και ενδιάμεσο σταθμό την πρόσφατη, βορειοαμερικανικής έμπνευσης και προέλευσης, στρατιωτική δικτατορία της περιόδου 1968 – 1980, γνωστή και ως «Τρομοκρατία», με τις εκατόμβες νεκρών και τις ατελείωτες λίστες αγνοουμένων. Τερματικός προορισμός το ζοφερό σήμερα του οικονομικού στραγγαλισμού και της εξαθλίωσης ενός λαού με τεράστια πολιτιστική κληρονομιά και άφθονες πλουτοπαραγωγικές πηγές, οι οποίες δεν βρίσκονται προφανώς στην κατοχή του. Η Κλαούντια Γιόσα, για να περάσουμε στο ξετύλιγμα του φιλμικού μίτου, εισήγαγε με τρόπο εμφατικό το Περού στον παγκόσμιο κινηματογραφικό χάρτη με το δεύτερο σκηνοθετικό της πόνημα, το οποίο φέρει στις αποσκευές του την προπέρσινη βερολινέζικη Χρυσή Άρκτο, καθώς και την υποψηφιότητα για το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας εκείνης της χρονιάς. Ένα πολυεπίπεδο μωσαϊκό αλλεπάλληλων συμβολισμών και αλληγοριών, ένα πέρασμα σε ένα κόσμο που διαπλέκονται ο θρύλος και η πραγματικότητα, μία χαμηλών τόνων ποιητική ελεγεία με έντονες πολιτικές αποχρώσεις και σήμα κατατεθέν τη θλίψη.
Ο τίτλος της ταινίας και ταυτόχρονα κύριος θεματικός της άξονας περιστρέφεται γύρω από μία παλιά δοξασία των αυτοχθόνων του Περού, η οποία συνοψίζεται στην πεποίθηση πως η θλίψη μεταδίδεται κληρονομικά μέσω του μητρικού γάλακτος, όταν η σύλληψη και ο θηλασμός πραγματοποιούνται σε καθεστώς τρόμου. Ο φόβος λοιπόν μετακυλίεται από γενιά σε γενιά σαν μία βιολογικού τύπου κατάρα, σαν μία διαρκής υπενθύμιση και μόνιμη ουλή πάνω στο σώμα του συλλογικού υποσυνείδητου, αναγκασμένου να παλέψει με τους δαίμονες του βασανισμένου παρελθόντος. Ο σπόρος φυτρώνει, θεριεύει, σφιχταγκαλιάζει με τα πλοκάμια του, λειτουργεί φαινομενικά ως πανοπλία, ενώ κατά βάθος αφοπλίζει και οφείλει να ξεριζωθεί ολοκληρωτικά, σε μία αξιομνημόνευτη έμπνευση που ενοποιεί το σώμα, το πνεύμα και τη φύση. Το τραγούδι, διέξοδος και τροχοπέδη, φορέας και αγωγός των τραυμάτων, καταγραφέας της ιστορικής μνήμης και της τύχης ανθρώπων που αμφισβητείται αν υπήρξαν ποτέ.
Η δραματουργική κορύφωση επιτυγχάνεται χάρις σε ένα υπνωτικό υποτονικό μοτίβο, ένα σκόπιμα αργόσυρτο και βραδυκίνητο ρυθμό, ο οποίος δεν χαρίζει ούτε μία άσκοπη λέξη ούτε μία παραπανίσια εικόνα. Η Γιόσα ορίζει ως αφετηρία τις κακοποιημένες γυναίκες, μία κατεξοχήν αποτύπωση της ασκηθείσης βίας και εξουσίας, με το βλέμμα όμως στραμμένο πολύ μακρύτερα, σε όλες τις μορφές καταπίεσης και υποδούλωσης. Μία συνεχής αίσθηση υποδόριας απειλής και έντασης μέσα από την προσήλωση σε διφορούμενα αντικείμενα, το πάγωμα των βλεμμάτων, τα γεωμετρικής ακρίβειας πλάνα. Η άγρια και ανεπιτήδευτη ομορφιά της Μαγκαλί Σολιέρ αποπνέει μία χροιά μεταφυσική, παραπέμποντας σε μία ινδιάνικη εκδοχή της πάλλευκης και εξίσου απόκοσμης και απειλούμενης ομορφιάς της Κατρίν Ντενέβ στην «Αποστροφή» του Πολάνσκι. Ένα συνεχές μοντάζ αντιθέσεων κινεί τα νήματα και δίνει το τελικό στίγμα. Η μοναξιά του πόνου αντιπαραβάλλεται με την οχλοβοή, τους χορούς και τα πανηγύρια. Οι δεισιδαιμονίες και η εξαθλίωση των περιχώρων της Λίμα με τη χλιδή του περιβαλλόμενου από τείχος φρουρίου της κρατούσας ελίτ, ο γάμος με το άταφο σώμα που επιζητεί τη λύτρωση, η πηγαία έμπνευση με τη βάλτωση και την υποκρισία. Όπως μας έχει καταστεί εξαρχής σαφές, όχι μόνο αμαρτίαι, αλλά και πληγαί γονέων παιδεύουσι τέκνα…
Γιώργος Παπαδημητρίου
